Sąd w stanie Missouri zatwierdził ostateczną ugodę, w której niemiecki koncern Bayer zgodził się wypłacić nawet 7,25 mld dolarów osobom twierdzącym, że herbicyd Roundup wywołał u nich raka. Pieniądze trafią do chorych na chłoniaka nieziarniczego, a ugoda to kolejny element rozliczania się firmy z procesami wokół glifosatu.
Kto dostanie pieniądze i ile
Ugoda obejmuje tysiące osób, u których zdiagnozowano lub zostanie zdiagnozowany chłoniak nieziarniczy, czyli nowotwór krwi. Poszkodowani łączą go z glifosatem, głównym składnikiem Roundupu, najczęściej stosowanego środka chwastobójczego na świecie.
Wysokość odszkodowania ma się mieścić w przedziale od 10 tys. do 165 tys. dolarów. Zależy m.in. od tego, czy dana osoba w pracy, na przykład w rolnictwie, miała kontakt z wyższymi dawkami glifosatu, od wieku w chwili diagnozy i od innych czynników. Wypłaty mogą potrwać kilka lat.
Sędzia Timothy Boyer ocenił, że to jedna z największych ugód w historii zbiorowych pozwów o obrażenia ciała. Prezes Bayera Bill Anderson nazwał porozumienie „decydującym kamieniem milowym”, który ograniczy ryzyko związane z toczącymi się i przyszłymi sprawami. Adwokat powodów Christopher Seeger podkreślił, że chorzy czekali na sprawiedliwość ponad dekadę.
Nie pierwsza ugoda koncernu
Nowe porozumienie to uzupełnienie wcześniejszej ugody, w której Bayer zobowiązał się zapłacić około 10–11 mld dolarów w związku z ponad 100 tys. roszczeń dotyczących Roundupu. Firma, do której należy dziś Monsanto, wciąż zdecydowanie zaprzecza, jakoby jej produkt powodował raka.
Na początku tego roku Sąd Najwyższy USA stanął po stronie Bayera. Uznał, że koncern może być chroniony przed pozwami składanymi w sądach stanowych, w których zarzucano mu brak ostrzeżenia konsumentów o rakotwórczym działaniu glifosatu.
Spór o bezpieczeństwo glifosatu
Ponad dziesięć lat temu agencja ds. badań nad rakiem działająca przy Światowej Organizacji Zdrowia uznała glifosat za prawdopodobnie rakotwórczy dla ludzi. Znani naukowcy zajmujący się zdrowiem środowiskowym powtarzali te obawy jeszcze w tym roku. Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska (EPA) twierdzi natomiast, że nie stwierdziła ryzyka budzącego obawy, także w kontekście nowotworów. Obecnie, po naciskach działaczy i części naukowców, ponownie analizuje dowody dotyczące wpływu substancji na zdrowie ludzi.
Temat politycznie jest niejednoznaczny. Obawy o glifosat to ważny wątek dla zwolenników sekretarza zdrowia Roberta F. Kennedy’ego Jr. i jego programu „Make America Healthy Again”. Jednocześnie administracja Donalda Trumpa poparła Bayera w sprawie przed Sądem Najwyższym i wydała rozporządzenie wykonawcze promujące krajową produkcję glifosatu. Kilka lat temu koncern wycofał glifosat z produktów dla odbiorców indywidualnych w USA, ale nadal jest on stosowany w rolnictwie.
Co to oznacza w Polsce
Ugoda dotyczy sprawy toczącej się w amerykańskim sądzie i obejmuje poszkodowanych w USA, więc polscy konsumenci nie mogą się o te odszkodowania ubiegać. Informacja ma jednak znaczenie praktyczne: glifosat jest powszechnie stosowany także w europejskim rolnictwie i w ogrodnictwie, a spór o jego bezpieczeństwo toczy się również w Unii Europejskiej.
Warto pamiętać, że ugoda nie rozstrzyga naukowo, czy glifosat wywołuje raka. Oceny regulatorów i naukowców wciąż się różnią, a Bayer konsekwentnie odrzuca takie zarzuty. Osoby korzystające ze środków ochrony roślin powinny w każdym przypadku stosować się do instrukcji na etykiecie i zalecanych środków ostrożności.
Źródło: NPR – „Bayer reaches Roundup settlement that could cost the company billions”
